Holter uređaj je prijenosni elektrokardiogram (EKG) uređaj koji kontinuirano bilježi srčani ritam osobe tokom svakodnevnih životnih aktivnosti. Standardni ili EKG u mirovanju jedan je od najjednostavnijih i najbržih testova koji se koristi za kontrolu rada srca. Na određene tačke na grudnom košu i stomaku (abdomenu) postavljaju se mali plastični flasteri (elektrode). Elektrode se žicama povezuju s EKG uređajem. Električna aktivnost srca može se izmjeriti, zabilježiti i ispisati. Dok standardni EKG prikazuje samo kratkotrajni trenutni zapis rada srca, Holter uređaj najčešće prati srčani ritam tokom 24 do 48 sati, a u nekim slučajevima i duže, omogućavajući otkrivanje povremenih poremećaja srčanog ritma. Ljekari mogu preporučiti Holter uređaj kod simptoma kao što su vrtoglavica, nesvjestica i nizak krvni pritisak, kao i kod stalnog umora, lupanja srca ili kada EKG u mirovanju ne pokaže jasan uzrok tegoba.
Kako Holter uređaj radi i kako se postavlja na tijelo?
Holter uređaj sastoji se od malog, prijenosnog uređaja za snimanje koji kontinuirano bilježi električnu aktivnost srca putem nekoliko elektroda postavljenih na područje grudnog koša. Uređaj se nosi pomoću trake koja se stavlja preko ramena ili pojasa oko struka, a pacijent tokom perioda praćenja može nastaviti sa svojim uobičajenim svakodnevnim aktivnostima. Smjernice Evropskog kardiološkog društva za procjenu sinkope i aritmija navode da ambulantno EKG praćenje predstavlja važan dijagnostički alat za otkrivanje poremećaja srčanog ritma koji se javljaju tokom svakodnevnog života i koje je teško registrovati standardnim EKG pregledom. Od pacijenata se traži da tokom perioda praćenja vode dnevnik simptoma i zabilježe vrijeme njihovog pojavljivanja; ove informacije se zajedno sa zapisima uređaja koriste za uspostavljanje veze između simptoma i srčanog ritma.
U kojim situacijama se koristi Holter uređaj?
Holter uređaj je nosivi uređaj koji kontinuirano bilježi srčani ritam. Najčešće se koristi kod povremenih, nepravilnih otkucaja srca ili simptoma poput lupanja srca, vrtoglavice ili nesvjestice, posebno kada se takve promjene ne mogu uočiti na kratkotrajnom standardnom EKG pregledu.
Posebne situacije u kojima se koristi Holter uređaj uključuju:
Otkrivanje povremenih poremećaja srčanog ritma, uključujući atrijalnu fibrilaciju, bradikardiju (usporen rad srca) i tahikardiju (ubrzan rad srca). Smjernice Turskog kardiološkog društva za dijagnostiku aritmija naglašavaju da ambulantno praćenje ima važnu dopunsku ulogu u dijagnostici povremenih poremećaja srčanog ritma, poput atrijalne fibrilacije, posebno u slučajevima kada standardni EKG nije dovoljan.
- Praćenje aktivnosti srca tokom epizoda lupanja srca, nedostatka zraka, neobjašnjive vrtoglavice ili napada nesvjestice (sinkope).
- Procjena efikasnosti lijekova ili hirurških postupaka (poput ugradnje srčanog stimulatora ili ablacije) u kontroli nepravilnog srčanog ritma.
- Kontrola postojećih ili novonastalih poremećaja ritma nakon nedavno preležanog infarkta miokarda.
Na šta treba obratiti pažnju tokom nošenja Holter uređaja?
Tokom perioda nošenja Holter uređaja preporučuje se izbjegavanje intenzivnih fizičkih aktivnosti koje uzrokuju prekomjerno znojenje kako se elektrode ne bi odvojile, kao i izbjegavanje kontakta uređaja s vodom; zbog toga tokom praćenja može biti potrebno izbjegavati tuširanje. Važno je da pacijenti tokom nošenja uređaja što je moguće normalnije nastave svoje svakodnevne aktivnosti, kako bi se zabilježio srčani ritam u stvarnim životnim uslovima. Pritiskom na dugme za označavanje događaja na uređaju u trenutku pojave simptoma omogućava se kasnija jednostavnija analiza zapisa srčanog ritma u tom trenutku. Na kraju perioda praćenja uređaj se uklanja, a zabilježeni podaci analiziraju se pomoću računarskog programa i procjenjuju od strane kardiologa.
Kako se tumače rezultati Holtera?
Podaci dobijeni Holter snimanjem analiziraju se u odnosu na promjene u brzini otkucaja srca, moguće poremećaje ritma i njihovu vremensku povezanost sa simptomima. Ukoliko se tokom perioda snimanja ne pronađu abnormalni nalazi, to može značiti da poremećaj ritma koji bi mogao uzrokovati simptome nije zabilježen u tom periodu; u tom slučaju može biti potrebno duže praćenje ili ponovna procjena. Vrsta, učestalost i trajanje otkrivenog poremećaja srčanog ritma imaju važnu ulogu u određivanju pristupa liječenju. Tumačenje rezultata i izrada plana liječenja trebaju se provoditi od strane kardiologa, uzimajući u obzir ukupnu kliničku sliku pacijenta.
Uobičajene zablude i činjenice
Postoje određene pogrešne predstave o Holter uređaju koje su često prisutne u društvu. Njihovo razjašnjavanje pomaže korisnicima da bolje razumiju cijeli proces.
"Holter uređaj je bolan ili neugodan postupak." (Uobičajena zabluda)
Postavljanje Holter uređaja uglavnom je bezbolna i neinvazivna metoda. Zbog ljepljivih elektroda može se osjetiti blaga, prolazna nelagoda ili iritacija kože, ali sam uređaj je lagan i ne sprečava obavljanje uobičajenih svakodnevnih aktivnosti. (Činjenica)
"Tokom perioda kada je Holter postavljen potrebno je potpuno prekinuti normalne aktivnosti." (Uobičajena zabluda)
Nije potrebno potpuno obustaviti svakodnevne aktivnosti. Cilj testa je mjerenje srčanog ritma u svakodnevnom životu. Pacijentima se preporučuje nastavak uobičajenih aktivnosti (osim aktivnosti koje dovode do intenzivnog znojenja). (Činjenica)
"Ako je rezultat Holtera uredan, to znači da sigurno ne postoji problem sa srcem." (Uobičajena zabluda)
Ne treba zaboraviti da se povremeni poremećaji srčanog ritma možda nisu pojavili tokom perioda praćenja te da u takvim slučajevima može biti potrebna dodatna procjena. (Činjenica)
"Holter uređaj ima samo jedno standardno trajanje praćenja." (Uobičajena zabluda)
Trajanje praćenja može varirati od 24 sata do 14 dana, u zavisnosti od srčanog problema koji se ispituje i dijagnostičkih podataka koji su potrebni ljekaru. (Činjenica)
"Holter uređaj se koristi samo kod starijih pacijenata." (Uobičajena zabluda)
Holter uređaj se sigurno i često koristi kod pacijenata svih životnih dobi, uključujući bebe, djecu i mlađe odrasle osobe. (Činjenica)
Kada se obratiti ljekaru, a kada hitnoj službi?
Osobama koje imaju ponavljajuće lupanje srca, neobjašnjivu vrtoglavicu ili epizode nesvjestice preporučuje se pregled u odjelu kardiologije radi procjene potrebe za dodatnim pretragama, poput Holter praćenja. Ukoliko se tokom nošenja Holter uređaja pojave ozbiljni simptomi kao što su bol u grudima, jaka otežana respiracija ili gubitak svijesti, potrebno je pritisnuti dugme za označavanje događaja na uređaju i bez odlaganja se javiti hitnoj službi. Pacijente kod kojih su simptomi i dalje prisutni, iako je raniji rezultat Holtera bio uredan, potrebno je ponovo uputiti na kardiološku procjenu radi razmatranja mogućnosti dužeg praćenja.
