Brojne toksične supstance koje se nalaze u duhanskom dimu mogu negativno uticati na reproduktivno zdravlje i kod žena i kod muškaraca. Pušenje ne dovodi samo do poremećaja reproduktivnih funkcija, već može smanjiti uspješnost postupaka potpomognute oplodnje i povećati rizik od neplodnosti. Uzimajući u obzir sve ove štetne efekte, izbjegavanje cigareta je od velike važnosti za očuvanje reproduktivnog zdravlja i podršku zdravoj trudnoći. Zbog toga je osobama koje planiraju potomstvo preporučljivo da prestanu pušiti kako bi se omogućila obnova reproduktivnih ćelija, uspostavila hormonska ravnoteža i povećale šanse za trudnoću.
Kako pušenje utiče na reproduktivno zdravlje?
Pušenje direktno utiče na plodnost i reproduktivni kapacitet. Brojna istraživanja pokazuju da pušenje ima negativne posljedice na reproduktivni sistem i kod žena i kod muškaraca. Također, dokazi ukazuju da pušenje može značajno smanjiti uspješnost liječenja neplodnosti.
Uticaj na reproduktivno zdravlje žena
Smanjenje kvaliteta i broja jajnih ćelija
Pušenje možda ne uništava direktno jajne ćelije, ali može narušiti njihov kvalitet, što može dovesti do nepravilnog razvoja embriona nakon oplodnje. Također može oštetiti genetski materijal jajnih ćelija, povećavajući rizik od spontanog pobačaja i urođenih anomalija.
Rizik od rane menopauze
Toksične supstance iz cigareta mogu oštetiti tkivo jajnika i ubrzati trošenje jajne rezerve. Dugotrajna izloženost nikotinu i drugim štetnim spojevima može ubrzati biološko starenje jajnika i skratiti reproduktivni period, što može dovesti do ranije pojave menopauze.
Neredovne menstruacije
Kod žena koje puše mogu se javiti poremećaji ovulacije i hormonska neravnoteža.
Spontani pobačaj i vanmaterična trudnoća
Pušenje tokom trudnoće može negativno uticati na rast i razvoj ploda. Kod trudnica koje puše povećan je rizik od prijevremenog poroda i rađanja djece s niskom porođajnom težinom.
Smanjena mogućnost začeća
Pušenje može smanjiti vjerovatnoću začeća za oko 40%, čime značajno umanjuje plodnost.
Uticaj na reproduktivno zdravlje muškaraca
Smanjen broj spermatozoida
Pušenje može negativno uticati na proizvodnju i kvalitet sperme. Kod muškaraca koji puše često se bilježi smanjen broj spermatozoida.
Poremećaj oblika i pokretljivosti spermatozoida
Štetne supstance iz cigareta mogu smanjiti sposobnost spermatozoida da oplode jajnu ćeliju, bez obzira na to da li je osoba povremeni ili strastveni pušač.
Hormonski poremećaji
Hemikalije iz cigareta mogu smanjiti nivo testosterona i drugih reproduktivnih hormona, što može dovesti do smanjenog libida, problema s erekcijom i poremećaja u sazrijevanju spermatozoida.
Oštećenje DNK sperme
Spermatozoidi s oštećenom DNK imaju manju sposobnost oplodnje, a mogu povećati i rizik od razvojnih problema kod ploda.
Da li pušenje smanjuje plodnost?
Sve hemikalije i toksične materije iz duhanskog dima mogu uzrokovati reproduktivne probleme i kod žena i kod muškaraca, te smanjiti šanse za trudnoću. Kod žena koje puše rizik od neplodnosti je približno dvostruko veći u odnosu na nepušačice. Ovaj rizik vrijedi i za žene koje prvi put planiraju trudnoću, kao i za one koje su već ranije bile trudne.
Kod žena pušenje ubrzava smanjenje jajne rezerve i pogoršava kvalitet jajnih ćelija, skraćujući reproduktivni period. Hormonski poremećaji mogu uzrokovati neredovne menstruacije i probleme s ovulacijom. Također, sposobnost materice da podrži zdravu trudnoću može biti smanjena.
Kod muškaraca pušenje negativno utiče na broj, strukturu i funkciju spermatozoida, te može povećati rizik od razvojnih problema tokom trudnoće. Osim toga, pušenje može narušiti cirkulaciju i dovesti do problema s erekcijom. Sveukupno, pušenje predstavlja značajan faktor rizika za smanjenu plodnost. Izbjegavanje ove navike ključno je za očuvanje reproduktivnog zdravlja.
Povećava li se kvalitet sperme nakon prestanka pušenja?
Nakon prestanka pušenja, organizam postepeno započinje proces oporavka, uključujući i reproduktivni sistem. Idealno je prestati pušiti 3 do 6 mjeseci prije planirane trudnoće, jer je organizmu potrebno vrijeme da se očisti od štetnih supstanci i obnovi funkciju jajnika i testisa. Tokom tog perioda hormonska ravnoteža se postepeno normalizira, a kvalitet spermatozoida se poboljšava. Kako se proizvodnja sperme vraća na očekivane vrijednosti, povećavaju se i šanse za začeće. Postoje naučni podaci koji pokazuju da se kod muškaraca nakon prestanka pušenja smanjuje oštećenje DNK sperme i povećava proizvodnja zdravijih spermatozoida. Odricanje od pušenja predstavlja jedan od najvažnijih i najzdravijih koraka za osobe koje planiraju potomstvo. Ukoliko imate poteškoća s prestankom pušenja ili alkohola, preporučuje se obraćanje zdravstvenoj ustanovi radi stručne pomoći. Također je važno konsultovati se s ljekarom radi procjene reproduktivnog zdravlja i planiranja potrebnih pregleda.
