Šta je neonatologija?

Neonatologija je oblast koja koristi savremeno opremljene jedinice kako bi se na moguće probleme kod novorođenčadi reagovalo pravovremeno i brzo, povećale njihove šanse za preživljavanje te unaprijedio uspjeh liječenja tokom terapijskog procesa. U okviru neonatologije nalaze se svi potrebni tehnološki uređaji za provođenje liječenja i njege bebe. Novorođenče je pod stalnim nadzorom stručnog zdravstvenog osoblja.

Neonatologija uvijek radi u saradnji sa Odjelom dječije hirurgije, dječije kardiologije, dječije neurologije, dječije gastroenterologije te dječije metabolizma i endokrinologije. Tehnološke mogućnosti i usluge njege/liječenja koje se primjenjuju u neonatologiji su sljedeće:

Respiratorna podrška (Ventilator)

Kod beba rođenih prije vremena, čija pluća nisu dovoljno razvijena, može se javiti respiratorna insuficijencija. Također, infekcije koje se mogu pojaviti tokom ili nakon poroda mogu dovesti do respiratornih poteškoća. U takvim slučajevima respiratorna podrška (ventilator) ima važnu ulogu u liječenju. Kada je potrebno, novorođenčetu se putem disajnih puteva daje surfaktant kako bi se omogućio razvoj pluća. Najvažniji kriterij kod respiratorne podrške jeste osigurati maksimalno praćenje stanja uz minimalan kontakt.

Totalna parenteralna nutritivna podrška

Kod novorođenčadi s problemima oralne ishrane primjenjuje se metoda hranjenja putem vene. Čim se utvrdi poremećaj u ishrani, potrebno je odmah započeti liječenje. Odgađanje ishrane, koja je izuzetno važna za rast i razvoj novorođenčeta, može dovesti do zastoja u rastu i drugih trajnih oboljenja. Parenteralna nutritivna podrška predstavlja dopunsku terapiju i ne preporučuje se za dugotrajnu primjenu. Stoga je potrebno brzo utvrditi i liječiti uzrok poremećaja ishrane te, kada probavni sistem postane funkcionalan, nastaviti s enteralnom (oralnom) ishranom.

Transfuzija krvi (Zamjena krvi)

Žutica, koja se javlja kod dvije od tri bebe, najčešće prolazi spontano. Međutim, iako rijetko, može dovesti do ozbiljnih bolesti. Genetski faktori, prijevremeni porod, infekcije, nedovoljna ishrana te određene bolesti krvi i jetre ubrajaju se među uzroke žutice. Povećani bilirubin u krvi novorođenčeta nakuplja se u obrazima, bjeloočnicama i koži, uzrokujući žućkast izgled. U nekim slučajevima uzrok žutice može biti i krvna nekompatibilnost. U takvim situacijama potrebno je izvršiti zamjenu krvi. Ovom procedurom krv koja sadrži neželjene supstance uklanja se iz organizma, a zamjenjuje zdravom krvlju. Posebna pažnja posvećuje se kompatibilnosti krvi s bebinom krvlju.

Svjetlosna terapija (Fototerapija)

Cilj svjetlosne terapije kod novorođenčadi sa žuticom jeste omogućiti eliminaciju bilirubina nakupljenog u koži. U tu svrhu koriste se zrake posebne talasne dužine koje se usmjeravaju na tijelo bebe, čime se bilirubin razgrađuje i izlučuje putem urina. U slučajevima kada svjetlosna terapija nije dovoljna, primjenjuje se zamjena krvi.

Primjena perkutanog katetera

Primjena perkutanog katetera podrazumijeva uspostavljanje venskog pristupa koji preko tankih krvnih sudova na rukama i nogama novorođenčeta dopire do srca. Na taj način lijekovi se mogu lako primijeniti u krvotok. Ovu proceduru u neonatologiji izvode specijalisti.

Torakalni dren (Toraks tubus)

U liječenju kolapsa pluća nastalog zbog curenja zraka primjenjuje se postavljanje torakalnog drena. Kod novorođenčadi se kolaps pluća može javiti u ranom periodu nakon poroda. Ovaj problem se manifestuje otežanim disanjem te se najprije primjenjuje terapija kisikom. Ukoliko ne dođe do poboljšanja, neophodno je postavljanje torakalnog drena. Nakon oporavka, dren se uklanja.

Ultrazvuk uz krevet pacijenta (USG)

Za detaljan pregled unutrašnjih organa i moždane strukture novorođenčeta koristi se ultrasonografija, medicinska dijagnostička metoda zasnovana na ultrazvučnim talasima. USG u neonatologiji izvode specijalisti radiologije dok je beba u inkubatoru. Ovom metodom mogu se pregledati jetra, slezena, bubrezi i žučna kesa. Također se radi praćenja razvoja mozga primjenjuje transfontanelni kranijalni ultrazvuk. Cilj svih ovih pregleda jeste utvrditi postojanje eventualnih abnormalnosti kod novorođenčeta.

EEG mozga uz krevet pacijenta

Elektroencefalografija (EEG) predstavlja metodu električnog ispitivanja moždane aktivnosti i njenog bilježenja. Važna je za praćenje moždanih funkcija kod novorođenčadi i utvrđivanje eventualnih abnormalnosti. U slučaju postojanja abnormalnosti, rano postavljanje dijagnoze omogućava pravovremeno liječenje. U suprotnom, kašnjenje u terapiji moždanih anomalija može dovesti do trajnih oštećenja.

Ehokardiografija srca uz krevet pacijenta (EKO)

Kod novorođenčadi se mogu javiti određene srčane bolesti, bilo urođene ili povezane s prijevremenim porodom. Redovne kontrole koje provodi ljekar tokom prve godine života omogućavaju postavljanje dijagnoze srčanih oboljenja. Nepravilnosti u disanju, povišen krvni pritisak ili pojava cijanoze odmah nakon rođenja mogu ukazivati na srčane bolesti. U takvim slučajevima srce se prikazuje metodom ehokardiografije (EKO), koja koristi zvučne talase. Budući da se ne koristi zračenje, metoda je potpuno sigurna za bebu.

Pregled retinopatije

Retinopatija je jedna od važnih očnih bolesti koja se može javiti kod novorođenčadi. Iako razvoj oka kod ljudi traje do školskog uzrasta, najintenzivniji period razvoja obuhvata vrijeme od rođenja do 48–52 sedmice računajući od posljednje menstruacije majke. Posebno kod prijevremeno rođenih beba krvni sudovi oka nisu u potpunosti razvijeni, te se razvoj oka nastavlja i nakon rođenja. Međutim, zbog primjene kisika u neonatologiji kod prijevremeno rođenih beba može doći do abnormalnog razvoja očnih krvnih sudova, što može dovesti do retinopatije. Kako bi liječenje bilo uspješno, rana dijagnoza je izuzetno važna, te su pregled i redovno praćenje obavezni. U slučaju abnormalnosti, u liječenju retinopatije koriste se injekcione terapije ili laserski zahvati.

Koja oboljenja liječi neonatologija?

Neonatologija pruža napredne medicinske i hirurške usluge u slučajevima prijevremenog poroda, višeplodnih trudnoća, urođenih anomalija, beba koje su prije rođenja aspirirale mekonij, beba s rizikom od oštećenja mozga i drugih organa usljed teškog poroda, kao i kod beba dijabetičnih majki, žutice, infekcija i drugih čestih stanja.